هپاتیت C با تشخیص و درمان به‌موقع ریشه‌کنی است

یک متخصص بیماری‌های عفونی با بیان این که دسترسی به آزمایش و درمان، شرط تحقق هدف حذف هپاتیت C است، برای افزایش خطر عمومی، کاهش اجتماعی، گسترش دسترسی به خدمات آزمایشگاهی و پرهیز از رفتارهای پرخطر کرد و گفت: واکسیناسیون هپاتیت B نیز نقش خطری در این بیماری در کشور دارد.

به گزارش دنیای اسراربه تقل از ایسنا:بهروز عطایی در گفت‌وگو با بیانیه‌ای اعلام کرد: هپاتیت در لغت‌معنای بر روی سلول‌های سلولی است. به‌طور معمول، زمانی که از هپاتیت ویروسی صحبت می‌کنیم، منظور پنج عامل اصلی هپاتیت A، B، C، D و E است. سایر ویروس‌های دیگر نیز می‌توانند باعث جلب توجه شوند، اما این پنج ویروس از مهم‌ترین موارد مورد توجه هستند.

وی افزود: ویروس‌های هپیت A و E از طریق مصرف خوراکی و مصرف آب یا مواد غذایی آلوده به بدن می‌شوند. این دو نوع هپاتیت به‌طور معمول، پس از طی دوره بیماری، عارضه ماندگاری برای فرد ایجاد نمی‌شود و بیمار پس از بهبودی، سلامت خود را به دست می‌آورد. در مقابل، ویروس‌های هپاتیت‌های B و C در صورت ورود به بدن، این احتمال وجود دارد که در نتیجه مزمن تبدیل شود و در ادامه، عوارض جدی‌تری برای فرد به‌همراه داشته باشد.

علائم و سیر بالینی هپاتیت های ویروسی

متخصص بیماری‌های عفونی بیان کرد: از نظر علائم بالینی، هپات‌های ویروسی به دو گروه حاد و مزمن تقسیم می‌شوند. در مرحله حد، پس از پایان دوره نهفتگی یا کمون، علائم مشابه سرماخوردگی بروز می‌کند؛ از جمله تب، لرز، بدن‌درد، تهوع، استفراغ و گلودرد. پس از این مرحله، بیمار وارد فاز زردی یا رقان می شود که با زرد شدن چشم ها و پوست همراه است. با پایان این دوره نیز فرد بهبود می‌یابد.

عطائی ادامه داد: در مورد ویروس‌های هپاتیت، C و D، پس از بسته شدن علائم حاد، روند بیماری به نوعی متفاوت است. در هپاتیت B، حدود 95 درصد بیماران به‌طور کامل بهبود پیدا می‌کنند و مشکل برای آنها باقی نمی‌ماند، اما حدود پنج درصد ممکن است به‌سمت مزمن شدن بیماری پیش بروند. در هپیت C نیز حدود 60 درصد از بیماران بهبود می‌یابند و 40 تا 50 درصد دیگر احتمال دارد مرحله مزمن شود.

وی افزود: زمانی که بیماری وارد فاز مزمن می شود، ممکن است سالها هیچ علامت بالینی نباشد. حتی گاهی ۲۰ تا ۲۵ سال طول می‌کشد تا نشان‌های آن‌کشیده شود. در این مرحله، عوارض ناشی از آسیب شدید می‌کند و اگر بیماری درمان نشود، در نهایت می‌تواند به سیروز یا سرطان منجر شود.

مرکز تحقیقات بیماری‌های عفونی و گرمسیری اشاره کرد: بر اساس آمار منتشر شده از سوی سازمان بهداشت جهانی تا سال ۲۰۲۴، در سراسر جهان حدود ۲۷۰ میلیون نفر به هپاتیت B مزمن و ۴۷ میلیون نفر به هپاتیت C مزمن مبتلا هستند.
در کشور نیز، بر اساس آمار شبکه هپاتیت ایران در همان سال، حدود دو میلیون نفر مبتلا به هپاتیت B مزمن و بین ۱۷۰ تا ۱۸۰ هزار نفر مبتلا به هپات C مزمن هستند. اما این آمار همیشه دستخوش تغییر است؛ زیرا با گذشت زمان، برخی از بیماران بهبود می‌یابند، تحت درمان قرار می‌گیرند و ممکن است آسیب ببینند. بنابراین، این اعداد به‌صورت مستمر دچار نوسان می‌شوند.

عطائی تصریح کرد: در استان اصفهان نیز تعداد آنها نشان می دهد که حدود یک تا یک میلیون جمعیت جمعیت به هپاتیت B مبتلا هستند. هپاتیت C در استان به‌مراتب کمتر است و حدود یک دهم درصد جمعیت را شامل می‌شود.

وی با اشاره به هدف سازمان جهانی بهداشت برای حذف هپاتیت C تا سال ۲۰۳۰، خاطر نشان کرد: کشور ما نیز متعهد شده است تا سال ۱۴۱۰ این بیماری را در ایران ریشه کن کند. علت این هدف‌گذاری آن است که هپاتیت C به هپاتیت B، قابل درمان و ریشه‌کنی است. داروهای بنیادی برای درمان این بیماری وجود دارد و با استفاده از آن‌ها می‌توان ویروس را به طور کامل از بدن بیمار حذف کرد. در مقابل، هپ ویژگی های متفاوتی دارد و درمان قطعی برای حذف کامل آن یافت نشده است. داروهای موجود بیشتر نقش توانایی و کنترل را بر عهده دارند و قادر به ایجاد بیماری هستند، اما همین کنترل نیز مهم است. زیرا ممکن است روند پیشرفت بیماری را به‌میزان قابل توجه کند و از بروز عوارضی مانند سیروز یا سرطان جلوگیری کند آن‌ها را سال‌ها به تأخیر بیندازد.

روشهای تشخیص تشخیص و درمان

متخصص بیماری‌های عفونی درباره کاهش تشخیص و درمان این بیماری ادامه داد: شعار امسال سازمان جهانی بهداشت «Let’s Break It Down» است. شعاری که بر کاهش در مسیر کنترل و حذف هپاتیت محدودیت دارد. یکی از مهمترین این مشکلات، از اطلاعات عمومی است. بنابراین اطلاع‌رسانی علمی و آموزش جامعه درباره هپاتیت B و C گسترش می‌یابد.

عطائی افزود: مانع دیگر، انگ اجتماعی و ترس از برچسب خوردن به بیماران است. این نگرش باید اصلاح شود تا افراد بدون نگرانی برای انجام آزمایش و دریافت خدمات درمانی مراجعه کنند. افزایش دسترسی به خدمات آزمایشگاهی و ارتقای کیفیت تشخیص و درمان از سایر بیماری ها است که باید مورد توجه قرار گیرد. هرچه این امکان را دارد، امکان کنترل هپاتیت B و ریشه‌کنی هپات C نیز بیش از پیش فراهم شود.

وی بیان کرد: در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، مرکز با عنوان «مرکز بهداشتی‌درمانی نواب صفوی» فعالیت می‌کند که در آن آزمایش به‌صورت رایگان انجام می‌شود. آنچه رفتارهای پرخطر داشته‌اند، می‌توانند برای انجام این آزمایش به این مرکز مراجعه کنند. منظور از رفتار پرخطر، تنها مصرف مکرر مواد مخدر، مصرفی نیست؛ حتی اگر فرد فقط یک بار تزریق مشکوک داشته باشد، نه تزریق درمانی، بلکه تزریقی است که در آن احتمال رعایت اصول استریل یا استفاده از وسایل غیریکبارمصرف وجود داشته باشد، توصیه می‌شود یک بار آزمایش هپاتیت C را انجام دهد. از سوی دیگر، داروهای مورد نیاز برای درمان هپاتیت B و C نیز در داروخانه‌ها در درمان است و می‌توانند با تشخیص و درمان از این داروها استفاده کنند و از درمان بهره‌مند شوند.

متخصصان بیماری‌های عفونی اظهار کرد: توصیه ما به عموم مردم این است که از رفتارهای پرخطر پرهیز کنند. پایبندی به اصول اخلاقی و خانوادگی یکی از مهم‌ترین عوامل انتقال این بیماری‌هاست، زیرا روابط جنسی پرخطر و خارج از خانواده می‌تواند باعث انتقال این بیماری شود.

عطائی افزود: نکته مهم دیگر، خودداری از مصرف مواد مخدر، به‌ویژه استفاده مشترک از سرنگ و سایر وسایل تزریق است. بخش قابل توجهی از موارد هپاتیت C در میان افراد مشاهده می‌شود که از سرنگ مشترک استفاده می‌شوند. بنابراین، با حذف این رفتارها می‌توان انتقال بیماری را قطع کرد. رعایت اصول بهداشتی در مراکز درمانی، پزشکی، آرایشگاه‌ها و مراکز انجام خالکوبی یا تتو مهم دندان دارد. استفاده از وسایل و تجهیزات کاملاً استریل و یک‌بارمصرف در این مراکز، نقشی در جلوگیری از انتقال هپاتیت خواهد داشت.

وی خاطر نشان کرد: از سال ۱۳۷۱، واکسن هپاتیت B برای همه نوزادان در سراسر کشور تزریق می‌شود و همین امر باعث کاهش مصرف این بیماری می‌شود. در گذشته حدود هشت درصد جمعیت کشور به هپاتیت B مبتلا بودند، اما با اجرای برنامه واکسیناسیون سراسری، این میزان به کمتر از دو درصد رسیده است. به همین دلیل، واکسیناسیون هپاتیت B اقدامی بسیار مهم و ضروری است. این واکسن به‌صورت اجباری برای همه نوزادان تزریق می‌شود و افرادی که در معرض خطر قرار می‌گیرند و همچنین دریافت نمی‌کنند و باید هرچه سریع‌تر نسبت به تزریق آن اقدام کنند. این واکسن به‌صورت رایگان در افراد اختیاری قرار می‌گیرد و یکی از موفق‌ترین برنامه‌های نظام سلامت کشور به‌شمار می‌رود.

آثار واکسیناسیون و غربالگری در اصفهان

مرکز تحقیقات بیماری‌های عفونی و گرمسیری در پایان اشاره کرد: در فاصله سال‌های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳، طرح غربالگری هپاتیت C در شهر اصفهان اجرا شد. در این طرح، مشکی‌هایی که حتی یک بار مورد استفاده قرار می‌گیرند، به‌صورت رایگان تحت آزمایش قرار می‌گیرند و می‌توانند به طور قابل توجهی از بیماران شناسایی و تحت درمان قرار گیرند. اما نمی‌توان ادعا کرد که امروز هیچ موردی از هپاتیت در استان اصفهان وجود ندارد، اما اجرای این برنامه باعث شد آمار به شکل قابل توجهی کاهش یابد. به‌گونه‌ای که اکنون میزان این بیماری در استان وجود دارد، احتمالاً از کشوری نیز کمتر است