بحران کمبود نیرو در قطب اهدای خون کشور؛ دغدغه‌ها و دستاوردهای اداره‌کل انتقال خون اصفهان در آستانه روز ملی اهدای خون

بحران کمبود نیرو در قطب اهدای خون کشور؛ دغدغه‌ها و دستاوردهای اداره‌کل انتقال خون اصفهان در آستانه روز ملی اهدای خون

مدیرکل انتقال خون استان اصفهان با هشدار نسبت به کاهش شدید مشارکت جوانان زیر ۲۵ سال و سهم ناچیز ۴.۱ درصدی بانوان در اهدای خون، از نوسازی زیرساخت‌ها و ارسال بیش از ۶ هزار واحد فرآورده خونی به مناطق محروم کشور خبر داد و تأکید کرد که با وجود ارتقای اصفهان به قطب پشتیبان سلامت کشور، کمبود شدید نیروی انسانی همچنان بزرگ‌ترین چالش عملیاتی این اداره‌کل است.

به گزارش خبرنگار دنیای اسرار ،نشست خبری مدیرکل انتقال خون استان اصفهان به مناسبت فرارسیدن نهم مردادماه (روز ملی اهدای خون)، مجالی برای تشریح دستاوردها، چالش‌های زیرساختی و تبیین چشم‌اندازهای این نهاد حیاتی بود. دکتر کیان دهراب‌پور در این نشست با استناد به آمارهای رسمی، ضمن تبیین جایگاه ممتاز اصفهان به عنوان یکی از قطب‌های اصلی پشتیبانی شبکه انتقال خون کشور، نسبت به روند کاهشی مشارکت نسل جوان و بانوان در امر اهدای خون هشدار داد و کمبود شدید نیروی انسانی را بزرگ‌ترین مانع عملیاتی پیش‌روی این مجموعه توصیف کرد.

پشتیبانی از شبکه درمانی کشور؛ ارسال فرآورده‌های خونی و کنترل کیفی در بالاترین سطح
مدیرکل انتقال خون استان اصفهان با یادآوری رسالت اصلی سازمان انتقال خون یعنی تأمین فرآورده‌های خونی سالم و کافی، اظهار داشت: روزانه بالغ بر ۹۰۰ واحد فرآورده خونی از سوی این اداره‌کل تولید و به ۶۵ مرکز درمانی در سراسر استان اصفهان ارسال می‌شود. فرآیند فرآوری خون‌های اهدایی به گونه‌ای است که از هر واحد خون، سه فرآورده حیاتی شامل گلبول قرمز فشرده (با ماندگاری ۳۵ تا ۴۲ روز در دمای یخچال)، پلاکت (با عمر کوتاه ۳ تا ۴ روز در دمای محیط) و پلاسما (با قابلیت نگهداری ۱ تا ۳ سال در دمای منهای ۳۰ درجه سانتی‌گراد) استحصال می‌شود که هرکدام نقشی تعیین‌کننده در نجات جان بیماران جراحی، سوانح رانندگی، زنان و زایمان و نوزادان نارس ایفا می‌کنند.

دهراب‌پور با اشاره به اینکه کمتر از ۲ درصد از فرآورده‌های خونی به دلایل فنی یا شرایط خاص نگهداری امحا می‌شوند، بر کیفیت بالای خدمات این مجموعه تأکید کرد و افزود: بهره‌گیری از آزمایش‌های پیشرفته غربالگری، پدیدارشناسی (فنوتایپ) و به‌ویژه روش مولکولی NAT، احتمال انتقال هرگونه بیماری از طریق خون را به نزدیک صفر رسانده است. در همین راستا، تاکنون بیش از ۲۰ مورد گروه خونی بسیار نادر در استان شناسایی و مشخصات آن‌ها در بانک اطلاعاتی ملی ثبت شده تا در مواقع بحرانی گره‌گشای نیاز بیماران خاص باشد.

وی با اشاره به ایثارگری مردم اصفهان در ادوار مختلف گفت: اصفهان علاوه بر پوشش کامل نیازهای داخلی خود، به پشتیبان راهبردی سایر استان‌ها مبدل شده است. به‌طوری که از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون، ۶ هزار و ۲۵۰ واحد فرآورده خونی به مناطق نیازمند کشور از جمله استان‌های هرمزگان، سیستان و بلوچستان و تهران ارسال شده است؛ آماری که در مقایسه با ارسال ۳ هزار و ۷۰۰ واحدی در مدت مشابه سال گذشته، رشدی چشمگیر را نشان می‌دهد.

توسعه زیرساخت‌های فیزیکی و ترابری؛ گام‌های بلند با مشارکت خیران سلامت
مدیرکل انتقال خون اصفهان از ارتقای تعداد مراکز فعال اهدای خون استان از ۱۱ به ۱۲ مرکز خبر داد و گفت: با راه‌اندازی مرکز اهدای خون «شهدای خط‌شکن» در شهرستان فلاورجان که با اعتباری بالغ بر ۴۰۰ میلیارد ریال و در مدت زمانی کمتر از ۹ ماه به همت خیران احداث شد، ظرفیت‌های خدماتی استان توسعه یافت. همچنین پیش‌بینی می‌شود با بهره‌برداری از مراکز جدید در شهرستان‌های اردستان، فریدن (داران) و مبارکه تا پایان سال جاری، تعداد پایگاه‌های فعال استان به ۱۵ مرکز افزایش یابد. برنامه‌ریزی برای ساخت و راه‌اندازی مراکز اهدای خون در آران‌وبیدگل، سمیرم و تیران‌ و کرون نیز در دستور کار سال‌های آتی قرار دارد.

دهراب‌پور به بهسازی تجهیزات فنی و ترابری این اداره‌کل اشاره کرد و یادآور شد: افزوده شدن یک دستگاه خودروی جدید حمل خون، نوسازی اتوکلاوهای فرسوده، احداث سردخانه پشتیبان نجف‌آباد با پیشرفت فیزیکی بالا (نیازمند ۶ میلیارد تومان اعتبار تکمیلی برای بهره‌برداری) و تعویض ژنراتور برق مرکز خواجو با هزینه ۵ میلیارد تومان (با مشارکت پالایشگاه اصفهان) از جمله اقداماتی بود که پایداری ذخایر خونی استان را در شرایط قطعی برق شبکه تضمین کرد.

بحران نیروی انسانی؛ بزرگ‌ترین چالش دومین استان پرکار کشور
دهراب‌پور با صراحت کمبود نیروی انسانی را اصلی‌ترین چالش اداره‌کل انتقال خون اصفهان خواند و تشریح کرد: استان اصفهان پس از تهران، بیشترین حجم عملیات انتقال خون کشور را داراست، اما در حال حاضر تنها با ۱۹۳ نیروی انسانی (با احتساب پرسنل خدماتی) اداره می‌شود. برای مقایسه، استانی مانند مازندران با وجود ثبت ۳۰ هزار واحد اهدای خون کمتر نسبت به اصفهان، از بدنه نیروی انسانی ۲۳۰ نفره برخوردار است که نشان‌دهنده فشار کاری مضاعف بر همکاران ما در اصفهان است.

وی در خصوص تدابیر اتخاذشده برای حل این مشکل گفت: افزایش شمار نیروهای طرحی از ۲۰ به ۵۰ نفر و اخذ مجوز استخدام ۲۰ نیروی جدید در تابستان امسال (که تنها به دو استان تهران و اصفهان اختصاص یافته) بخشی از این دغدغه‌ها را کاهش خواهد داد. همچنین همکاری شایسته اداره‌کل زندان‌های استان در تأمین روزانه ۱۰ نیروی خدماتی رأی‌باز، نقشی مؤثری در جبران بخشی از این کمبودها داشته است.

علاوه بر این، با پیگیری‌های مستمر، بودجه جاری این اداره‌کل از ۵۳ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۲ به ۱۵۵ میلیارد تومان در سال جاری افزایش یافته که این رشد سه‌برابری، دغدغه‌های معیشتی و هزینه‌های پشتیبانی مجموعه را تا حد زیادی مرتفع کرده است.

افت مشارکت جوانان و بانوان؛ زنگ خطری برای آینده هرم اهداکنندگان
مدیرکل انتقال خون استان اصفهان با ارائه گزارشی از عملکرد چهارماهه نخست سال جاری اعلام کرد: در این مدت ۶۴ هزار و ۹۲۳ نفر به مراکز اهدای خون استان مراجعه کرده‌اند که از این میان، ۵۴ هزار و ۶۳۷ نفر موفق به اهدا شدند. سهم اهداکنندگان مستمر در این آمار ۵۳.۵ درصد بوده و ۱۳.۸ درصد از مراجعان نیز به دلایل پزشکی به‌طور موقت یا دائم معاف گردیدند.

وی با ابراز نگرانی عمیق از تغییرات جمعیتی اهداکنندگان تصریح کرد: سهم جوانان زیر ۲۵ سال در اهدای خون که در اواخر دهه ۸۰ حدود ۲۵ درصد بود، اکنون به محدوده نگران‌کننده ۶ تا ۷ درصد سقوط کرده و میانگین سنی اهداکنندگان به ۴۰ تا ۴۵ سال افزایش یافته است.

دهراب‌پور همچنین شاخص مشارکت بانوان را با وجود رشد ۴۰ درصدی در سال ۱۴۰۴، همچنان نامطلوب خواند و گفت: در حالی که در کشورهای توسعه‌یافته سهم بانوان در اهدای خون بین ۳۰ تا ۵۰ درصد است، این شاخص در اصفهان تنها ۴.۱ درصد ثبت شده است. وی تأکید کرد که معاینات دقیق پزشکی پیش از اهدا و توزیع قرص‌های آهن، مانع از بروز هرگونه کم‌خونی برای بانوان اهداکننده خواهد شد و رسانه‌ها باید این موضوع را به عنوان یک مطالبه فرهنگی و اجتماعی تبیین کنند.

خدمات نوین و تخصصی؛ از اهدای پلاکت فرزیس تا طرح ملی «سپاس»
بخش پایانی گزارش مدیرکل انتقال خون اصفهان به تشریح خدمات تخصصی این نهاد اختصاص داشت. دهراب‌پور با اشاره به مزیت‌های روش پلاکت فرزیس (پذیرش پلاکت از یک اهداکننده واحد با بازدهی ۵ برابری نسبت به روش سنتی) گفت: در سال گذشته حدود ۴ هزار و ۵۰۰ واحد پلاکت آفرزیس در استان تولید شد که نقشی حیاتی در روند درمانی بیماران سرطانی و تحت شیمی‌درمانی داشته است.

وی همچنین بر ضرورت تقویت طرح «سپاس» (پذیره‌نویسی سلول‌های بنیادی خون‌ساز) برای درمان بیماران نیازمند پیوند مغز استخوان تأکید کرد و افزود: در سال گذشته ۵۲۱ نفر و از ابتدای سال جاری تاکنون ۷۳ نفر در این طرح ثبت‌نام کرده‌اند. با توجه به دشواری یافتن نمونه ژنتیکی (HLA) سازگار برای بیماران مبتلا به سرطان و تالاسمی، افزایش اعضای این بانک اطلاعاتی اهمیت حیاتی دارد.

در حوزه تولید فرآورده‌های دارویی خاص نیز، تولید پلاسمای ضدهاری در استان رشد قابل توجهی داشته و از ۸ لیتر در سال ۱۴۰۴ به ۱۷ لیتر در سال جاری رسیده است که جهت مداوای موارد حیوان‌گزیدگی در اختیار شبکه دارویی کشور قرار می‌گیرد.

مدیرکل انتقال خون اصفهان در پایان با قدردانی از نقش بی‌بدیل انجمن خیریه ترویج فرهنگ اهدای خون سالم استان اصفهان، یادآور شد که استمرار حیات بیش از ۱۷۰۰ بیمار تالاسمی و هموفیلی و ۲۵۰۰ بیمار دیالیزی در استان، در گرو تداوم حضور ایثارگرانه و مستمر اهداکنندگان خون است.

خبرنگار:علیرضاهژبری