ضرورت بازنگری در فرایند آموزش موسیقی و خدمات تخصصی ساز؛ از استانداردهای آکادمیک تا چالش‌های بازار پیانو

ضرورت بازنگری در فرایند آموزش موسیقی و خدمات تخصصی ساز؛ از استانداردهای آکادمیک تا چالش‌های بازار پیانو

نشست خبری «از آموزش تا انتخاب ساز و خدمات تخصصی» روز ۲۱ مهرماه با حضور کارشناسان، مدرسان دانشگاه و متخصصان فنی ساز در سالن همایش‌های مجتمع مطبوعات اصفهان برگزار شد.

به گزارش خبرنگار دنیای اسرار ،در این نشست تخصصی، ابعاد گوناگون یادگیری موسیقی، آسیب‌شناسی شیوه‌های آموزشی متداول، لزوم استعدادیابی اصولی و چالش‌های اقتصادی تهیه ادوات موسیقی برای خانواده‌ها مورد واکاوی قرار گرفت. سخنرانان این برنامه با انتقاد از حاکمیت رویکردهای تجاری بر آموزشگاه‌های آزاد، بر ضرورت ورود تخصصی خانواده‌ها، نهادهای آموزشی و استفاده از مشاوره‌های مستقل فنی در این مسیر تأکید کردند.

همایون مسائلی: تبیین چشم‌انداز چندساله خانه پیانو؛ از حضور در مدارس تا تسهیلات مالی خرید ساز

همایون مسائلی، مدیر خانه پیانو،  «از آموزش تا انتخاب ساز و خدمات تخصصی» با نگاهی آسیب‌شناسانه به رفتارشناسی خانواده‌ها و ساختار بازار ادوات موسیقی در اصفهان اظهار داشت: متأسفانه در جامعه امروز ما، فرآیند ورود به دنیای موسیقی هنوز بر یک بستر آگاهانه، علمی و پخته استوار نشده است. خانواده‌ها برای انتخاب مدرسه، معلمان دروس پایه یا ثبت‌نام در کلاس‌های زبان خارجی با دقت، وسواس، پرس‌وجو و ارزیابی موشکافانه اقدام می‌کنند، اما هنگامی که نوبت به هنر، آموزش موسیقی و انتخاب ساز می‌رسد، تصمیم‌گیری‌ها به سمت آزمون و خطا، دهان‌به‌دهان گشتن شایعات و توصیه‌های غیرتخصصی اطرافیان سوق پیدا می‌کند.

وی افزود: بخش قابل توجهی از والدین بدون شناخت پایه‌ای از ساختار سازها، تنها بر اساس یک علاقه مقطعی یا مدهای زودگذر اجتماعی تصمیم می‌گیرند. بسیاری از اولیا حتی تفاوت‌های ماهوی میان سازهای دستگاهی ایرانی و سازهای کلاسیک جهانی را نمی‌دانند و نمی‌دانند فیزیک و آناتومی دست کودک با چه سازی همخوانی دارد. این فقدان آگاهی اولیه، نخستین گره کور و سرآغاز هدررفت زمان، انرژی و هزینه‌های اقتصادی سنگین در سبد خانواده‌هاست.

مدیر خانه پیانو با انتقاد از حاکمیت آزمون و خطا بر سبد هنری خانواده‌ها تصریح کرد: موسیقی نباید میدانی برای شانس و اقبال باشد. وقتی انتخابی نادرست صورت می‌گیرد، پیامد آن تنها ضرر مالی خرید یک ساز اشتباه نیست؛ بلکه کودک پس از مدتی به دلیل نامتناسب بودن ساز با توانایی‌های جسمی یا روحی‌اش سرخورده شده، دست از تمرین می‌کشد و این تصور غلط در ذهن اولیا شکل می‌گیرد که فرزندشان بی‌استعداد است، در حالی که ریشه ماجرا صرفاً یک انتخاب ناشیانه و بدون مشاوره تخصصی بوده است.

مسائلی در تشریح ضرورت تفکیک اهداف آموزشی از همان نقطه آغاز خاطرنشان کرد: یکی از رسالت‌های کلیدی ما شفاف‌سازی این پرسش اساسی برای خانواده‌هاست که هدف نهایی از آموزش موسیقی چیست؟ آیا قرار است کودک به عنوان یک مسیر حرفه‌ای و برای ورود به هنرستان و تحصیلات عالی در دانشگاه‌های موسیقی تربیت شود، یا هدف صرفاً پرورش ذهن، افزایش تمرکز، آرامش روانی و کسب یک مهارت فردی در کنار سایر فعالیت‌های زندگی است؟ این دو مسیر، راهبردهای کاملاً متفاوتی دارند؛ سازی که برای یک هنرجوی حرفه‌ای هنرستانی لازم است با سازی که برای یک علاقه‌مند تفننی تهیه می‌شود یکسان نیست و متد تدریس اساتید نیز باید بر پایه همین هدف‌گذاری اولیه چیده شود. غفلت از این تفکیک، سال‌ها اتلاف انرژی و هزینه‌های بی‌نتیجه به دنبال دارد.

پاسخ تفصیلی به سؤال خبرنگار پایگاه خبری دنیای اسرار درباره چشم‌انداز و برنامه‌های چند سال آینده

در ادامه این نشست، همایون مسائلی در پاسخ به پرسش خبرنگار پایگاه خبری دنیای اسرار مبنی بر اینکه راهبردها، طرح‌های عملیاتی و افق چشم‌انداز چند سال آینده مجموعه «خانه پیانو» برای ایجاد دگرگونی در چرخه آموزش و تهیه ادوات موسیقی چیست، به تشریح جامع و بند به بند نقشه راه چندساله این مجموعه پرداخت و گفت: ما در خانه پیانو معتقدیم مسئولیت یک مجموعه تخصصی فراتر از معاملات رایج تجاری و صدور فاکتور است؛ پیانو فراتر از یک کالا است و فروش آن، نقطه آغاز یک پیوند و تعهد اخلاقی بلندمدت به شمار می‌رود. برای سال‌های پیش‌رو، یک نقشه راه راهبردی ۳ تا ۵ ساله تدوین کرده‌ایم که بر سه محور اساسی استوار است.

توسعه بستر آموزش، استعدادیابی و ورود میدانی به مدارس

مسائلی در تشریح گام نخست این چشم‌انداز گفت: نقطه آغاز شناخت هنر باید محیط‌های رسمی آموزش و مدارس باشند، نه بنگاه‌های فروش ادوات موسیقی. در چارچوب برنامه‌های چند سال آینده، طرح حضور میدانی و اعزام سفیران تخصصی خانه پیانو به مدارس را در دستور کار داریم. هدف ما این است که کارشناسان با همراهی انواع سازها نظیر پیانو، فلوت، ویولن، تار و سه‌تار در جمع دانش‌آموزان حضور پیدا کنند تا کودکان پیش از هرگونه تصمیم‌گیری، از نزدیک با صدای واقعی، ساختار فیزیکی و الزامات هر ساز آشنا شوند و ساز را لمس کنند. این اقدام باعث می‌شود استعدادیابی بر مبنای درک تجربی و شنیداری کودک شکل بگیرد، هیجانات کاذب تخلیه شود و خانواده‌ها با اطمینان کامل و هدایت کارشناسی وارد مسیر تهیه ساز شوند.

 تسهیلگری اقتصادی و راه‌اندازی الگوهای نوین مالی و لیزینگ

وی در تشریح محور دوم که به چالش‌های معیشتی و بعد اقتصادی خانواده‌ها اختصاص دارد، تأکید کرد: تورم فزاینده و جهش ارزی باعث شده قیمت پیانو و ادوات استاندارد، این ابزار مهم را برای بخش وسیعی از خانواده‌ها و فرزندان بااستعداد دور از دسترس کند. رویکرد راهبردی ما در افق چندساله این است که هیچ هنرجوی مستعدی به دلیل مضیقه مالی ناچار به استفاده از سازهای بی‌کیفیت و کیبوردهای غیرخطی نشود؛ چرا که ساز غیراستاندارد با کلاویه‌های سبک و نامرغوب، علاوه بر اینکه آسیب‌های جدی به عضلات، مفاصل و تاندون‌های دست کودک وارد می‌کند، گوش موسیقایی او را برای همیشه تخریب کرده و انگیزه هنری‌اش را می‌سوزاند. برای رفع این مانع بزرگ، در حال رایزنی و انعقاد تفاهم‌نامه‌های جامع با شبکه بانکی و نهادهای مالی هستیم تا خدمات لیزینگ بلندمدت، طرح‌های خرید اقساطی کم‌بهره و الگوهای حمایتی را مستقر کنیم تا بار مالی سنگین خرید ساز برای اولیا شکسته شود.

دیجیتالی‌سازی، ایجاد شناسنامه هوشمند و سامانه‌های پایش آنلاین

مدیر خانه پیانو در بیان ضلع سوم برنامه‌های آینده با تأکید بر لزوم همگامی با فناوری‌های روز اظهار داشت: شیوه ارائه خدمات در حوزه موسیقی نباید در الگوهای سنتی گذشته درجا بزند. در چشم‌انداز چند سال آینده، سامانه یکپارچه و دیجیتال خانه پیانو به طور کامل عملیاتی خواهد شد. در این پلتفرم، تمام فرآیندها از نوبت‌دهی مشاوره تا تشکیل شناسنامه الکترونیک برای هر ساز ثبت می‌شود. اولیا از طریق این سیستم هوشمند، یادآورهای دوره‌ای رگلاژ، خدمات کوک فصلی و بازرسی‌های فنی دریافت می‌کنند و می‌توانند به صورت آنلاین با مشاوران آموزشی و اساتید ناظر پیرامون روند پیشرفت فرزندشان ارتباط برقرار کنند.

مسائلی در پایان این بخش یادآور شد: هدف ما در سال‌های آینده این است که خانواده‌ها با تکیه بر این زنجیره پیوسته — از ارزیابی اولیه در مدارس و تسهیل خرید تا پشتیبانی‌های فنی و پایش آنلاین — هیچ‌گاه در مسیر آموزش احساس تنهایی و سردرگمی نکنند و زنجیره «مشاوره، تهیه ساز و خدمات تخصصی» در یک مسیر علمی و شفاف قرار گیرد.

مهدی حمزه‌ئی: انتخاب نادرست مسیر آموزش، فرصت‌های طلایی هنرجویان را می‌سوزاند

مهدی حمزه‌ئی، مدرس دانشگاه موسیقی، در بخش نخست این نشست ضمن انتقاد از ضعف‌های ساختاری در سیستم آموزشگاه‌های آزاد موسیقی اظهار داشت: متأسفانه امروزه در بسیاری از مراکز آموزشی، جایگاه «آموزش آکادمیک و اصولی» با «سلیقه تجاری» جابه‌جا شده است. رشد کمی آموزشگاه‌ها به هیچ وجه به معنای ارتقای سطح کیفی آموزش نبوده است. بسیاری از خانواده‌ها بدون آگاهی کافی از مقصد و افق تحصیلی فرزندان خود، تنها بر اساس شنیده‌ها یا تبلیغات محیطی، مسیر یادگیری را آغاز می‌کنند؛ غافل از اینکه این انتخاب‌های نسنجیده و بدون پشتوانه علمی، می‌تواند راه ورود هنرجویان مستعد به هنرستان‌های موسیقی و مراکز آموزش عالی را برای همیشه مسدود کند.

وی با اشاره به تفاوت‌های بنیادین آموزش به کودکان در مقایسه با بزرگسالان افزود: آموزش هنر به کودک نیازمند تسلط بر دانش روان‌شناسی رشد و مهارت‌های ویژه انتقال مفاهیم است. مفاهیم انتزاعی موسیقی نظیر ریتم و میزان‌نما نباید با فرمول‌ها و اصطلاحات پیچیده تئوریک به کودک القا شود، بلکه باید با روش‌های حسی، بازی‌محور و تجربی در ذهن او شکل بگیرد. بسیاری از مدرسان صرفاً به دلیل تسلط فردی بر تکنیک‌های نوازندگی اقدام به تدریس می‌کنند، در حالی که هنر انتقال دانش و پداگوژی، تخصصی کاملاً مجزا و مستقل از نوازندگی است.

حمزه‌ئی با انتقاد شدید از پدیده‌ای که آن را «آموزش بر پایه سلیقه خانواده» نامید، تصریح کرد: متأسفانه برخی آموزشگاه‌ها و مدرسان برای حفظ هنرجو و تضمین درآمد مالی خود، روند آموزش را بر اساس خواسته‌های غیرتخصصی خانواده‌ها یا علاقه‌مندی‌های لحظه‌ای کودک تنظیم می‌کنند. وقتی اولیا اصرار دارند فرزندشان بدون طی کردن دوره‌های پایه‌ای، تنها قطعاتی عامه‌پسند را بنوازد و مدرس نیز به این خواسته تن می‌دهد، خروجی کار پس از چند سال چیزی جز توقف رشد هنری نخواهد بود. چنین هنرجویی پس از سال‌ها صرف زمان و هزینه، نه توانایی نت‌خوانی دقیق دارد و نه از تکنیک درست بهره‌مند است و در عمل، توان اجرای قطعات استاندارد را نخواهد داشت.

این استاد دانشگاه بر لزوم همراهی پیوسته والدین با مدرس تأکید کرد و گفت: در سیستم آموزشی استاندارد، پیگیری منظم و مستمر وضعیت هنرجو توسط خانواده الزامی است. تجربه سال‌ها تدریس نشان می‌دهد هنرجویانی که مدارج عالی را طی کرده‌اند، والدینی داشته‌اند که به صورت هفتگی و ماهانه روند پیشرفت فرزندشان را با مدرس ارزیابی می‌کردند. متأسفانه امروزه برخی والدین کلاس موسیقی را تنها محلی برای پر کردن اوقات فراغت فرزند می‌دانند و همین نگاه تفننی، انگیزه تلاش و استمرار را از کودک سلب می‌کند.

مهندس حمید نوبهار: ارزیابی فنی مستقل، ضامن خریدی مطمئن در بازار سازهای دست‌دوم

مهندس حمید نوبهار، متخصص فنی و کارشناس تعمیر پیانو، به عنوان سومین سخنران، تمرکز خود را بر بازار سازهای دست‌دوم و ریسک‌های ناشی از خریدهای ناآگاهانه قرار داد. وی تصریح کرد: با توجه به جهش قیمت‌ها، خرید پیانوهای کارکرده و دست‌دوم به یک ضرورت و انتخاب اقتصادی منطقی برای خانواده‌ها تبدیل شده است. با این حال، خرید این سازها بدون نظارت کارشناس زبده، خطرات مالی و فنی جبران‌ناپذیری به همراه دارد. متأسفانه بسیاری از خریداران تنها مجذوب ظاهر صیقلی، رنگ بدنه یا برند ساز می‌شوند، در حالی که در پیانوهای آکوستیک، سلامت شاسی، ساندبورد، سیم‌ها، وضعیت اکشن، چکش‌ها و پایداری کوک، تعیین‌کننده ارزش واقعی ساز است.

وی با هشدار نسبت به وجود تعارض منافع در بازار خرید و فروش ساز گفت: خانواده‌ها برای ارزیابی فنی پیانو حتماً باید از متخصصی بهره بگیرند که هیچ‌گونه منفعت مالی در فرایند معامله نداشته باشد. در بسیاری از موارد مشاهده شده پیانویی که در ظاهر کاملاً سالم و زیباست، در بخش‌های اصلی مانند صفحه چدنی یا سیستم اتصال سیم‌ها دچار ترک یا فرسودگی شدید است؛ آسیب‌هایی که هزینه تعمیر آن‌ها گاهی از قیمت خود ساز فراتر می‌رود یا اصولاً قابل جبران نیست.

نوبهار با اشاره به سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در زمینه دانش فنی افزود: در مجموعه ما سرمایه‌گذاری گسترده‌ای بر آموزش تکنیسین‌ها و ارتقای متدهای سرویس پیانو صورت گرفته است. حتی با دعوت از متخصصان بین‌المللی و صاحب‌نام از کشورهایی چون روسیه، دوره‌های آموزشی پیشرفته‌ای برای تکنسین‌های داخلی برگزار شده تا روش‌های نوین رگلاژ و بازسازی ساز به صورت علمی پیاده‌سازی شود. تعمیر و تنظیم پیانو یک فرآیند تجربی ساده نیست، بلکه نیازمند دانش دقیق مهندسی مکانیک و فیزیک صوت است.

این کارشناس ارشد فنی در پایان خاطرنشان کرد: سال ساخت پیانو به تنهایی نشان‌دهنده کیفیت یا عدم کیفیت آن نیست. چه بسا یک پیانوی قدیمی که در شرایط دمایی و رطوبتی استاندارد نگهداری شده و سرویس‌های دوره‌ای منظمی داشته باشد، به مراتب از یک ساز جدید که از متریال نامرغوب ساخته شده یا در نگهداری آن اهمال شده، عملکرد صدایی و دوام بهتری ارائه دهد. بنابراین ارزیابی فنی پیش از خرید، نه یک اقدام تشریفاتی، بلکه تضمینی اساسی برای حفظ سرمایه مالی خانواده و آرامش روانی هنرجو است.

ضرورت تشکیل زنجیره اصولی از آموزش تا تأمین ساز

به گزارش دنیای اسرار ،مباحث مطرح‌شده در نشست «از آموزش تا انتخاب ساز و خدمات تخصصی» نمایانگر آن است که ساماندهی جریان آموزش موسیقی در کشور، نیازمند تغییر نگاه بنیادین در میان خانواده‌ها، آموزشگاه‌ها و نهادهای صنفی است. فاصله گرفتن از رویکردهای تجاری و مقطعی، ارتقای سطح آگاهی عمومی از طریق مدارس، تسهیل دسترسی به سازهای استاندارد با تمهیدات بانکی و مالی، و در نهایت تکیه بر نظرات کارشناسان مستقل فنی، مهم‌ترین ارکان یک فرایند استاندارد آموزشی به شمار می‌روند؛ مسیری که با رعایت آن می‌توان استعدادهای درخشان نسل نوپا را از اتلاف انرژی و هزینه‌های بی‌نتیجه مصون نگاه داشت.

خبرنگار:علیرضاهژبری